Üveit Nedir?

ÜVEİT NEDİR?

Üveit, çok geniş yelpazede bir enflamatuar göz hastalığı grubudur. Adını gözün uvea (iris, siliyer cisim, koroid) denen orta tabakasından almaktadır. Çünkü bu hastalıklar en çok uvea tabakasının tutulmasından kaynaklanmaktadır. Ancak üveit, gözün hemen hemen her yerinde ortaya çıkabilir. "Üveit" kelimesi, tutulum en çok gözün uvea denen kısmını etkilediği için kullanılır. Uvea gözün orta katmanıdır ve sklera adı verilen beyaz kısmı ile gözün en iç katmanları arasında yer alır; ve iris, siliyer cisim ve koroid denilen birbirinin devamı olan dokulardan oluşur. İris gözün önündeki renkli dokudur, siliyer cisim lensin odaklanmasına ve göz içindeki aköz sıvıyı üreten dokudur. Koroid tabakası ise retinanın ihtiyaç duyduğu besinleri sağlayan tamamen kan damarlarından oluşan bir tabakadır. Üveitler yaklaşık 4500 insandan birinde görülür.

Ön üveitler tüm üveitler içinde en sık görülenidir ve kalıcı görme kaybı potansiyeli daha azdır. Üveitler önemli görme kaybı nedenlerindendir. Nitekim Amerika Birleşik Devletlerinde körlük nedenleri içinde %10-20’lik bir yer tuttuğu bildirilmiştir. Bu nedenle tanınmaları, altta yatan hastalığın tespiti, doğru değerlendirilmesi ve takip-tedavisi önem arz eder.

Farklı Üveit Türleri Var mı?

Ön üveit (iritis olarak da adlandırılır) gözün ön kısmında meydana gelir. Akut iridosiklit te denir. Tüm üveitlerin en yaygın formudur. Akut ön üveit, yol açtığı şikayetler nedeniyle hastalar hemen muayeneye başvurur ve tedavi ile kontrol altına alınır. Tüm üveitler gibi altta enfeksiyöz ve non-enfeksiyöz nedenler yatabilir. Olguların yaklaşık yarısında altta yatan hastalık/sendrom saptanamaz. HLA-B27 ilişkili ön üveit tek başına veya sistemik bir hastalıkla birlikte bulunabilir. Ön üveit kontrol edilemez ise iris lens yapışıklığına, katarakt ve glokoma neden olabilir.

Ara üveit (İntermediet Üveit) siliyer cisim ve vitreusu etkiler. Vitreus lens ile retina arasındaki büyük boşluğu dolduran jelimsi sıvıdır. Ara/orta üveitte görme alanında uçuşan noktalar görmek hastalığın ilk belirtisi olabilir.

Arka üveit (koroidit olarak da adlandırılır) gözün arka tabakalarını tutar. Koroid yanında, retina, retina damarları ve optik sinir başı tutulumu da olabilir.

Panüveit gözünüzün tüm kısımlarını etkiler. En şiddetli tiptir. Tedavi edilmezse ciddi görme kaybına kadar ilerler.

Üveit tek veya iki taraflı göz tutulumuna neden olabilir. Tedavisinin derhal başlanması gerekliliği yüzünden gözün acilleri arasından sayılabilir.

Üveitin belirtileri nelerdir?

Gözde üveit başladığında ortaya aşağıdaki semptomlar (şikayetler) görülür

Göz kızarıklığı

Ağrı

Bulanık görme ve ışığa karşı duyarlılık oluşması

Yüzen cisimler, küçük noktalar veya benekler görülmesi

Bu şikayetlerden herhangi biri veya fazlası olduğunda erken tanı ve tedavi için hemen göz muayenesi olunmalıdır.

Üveit kliniği bazen bir kez meydana gelip tekrarlamazken bazen tekrarlayan ataklar halinde seyreder. İlk atak olduğunda akut üveit tekrarlayan ataklar olduğunda ise kronik üveit olarak sınıflandırılır.

Gözde herhangi bir kırmızılık olduğunda bunun bir üveit mi yoksa göz enfeksiyonuna mı (bakteriyel veya viral konjonktivit) veya başka bir nedene mi bağlı olduğunun ayrımı için göz muayenesi olmak gerekir. Üveit diğer kırmızı göz nedenlerine göre daha nadir bir hastalıktır.

Üveitlerin altta yatan mekanizması oldukça karmaşık sayılır. Romatizmal hastalıklarda vücudun kendi bağışıklık sistemi kendi vücut dokularımızı yabancı olarak algılar ve bu dokulara atakta bulunur. Üveitlerde de aynı romatizmal hastalıklar gibi altta yatan otoimmün bir mekanizma vardır. Oluşan bu mekanizmanın hangi hastalık nedeni ile oluştuğunu anlamak için vücut taraması için birçok test yaptırmak gerekir. Bununla birlikte olguların yarısında altta yatan bir hastalık tespit edilemez ve bu grub idiopatik üveit sınıfında kabul edilir. Altta yatan bir hastalık olup olmadığını anlamak için aşağıdaki gibi enfeksiyöz veya enfeksiyöz olmayan hastalıklardan bir veya daha fazlasının varlığı üveitin tipi ve bulgularına göre araştırılır.

Ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, sitomegalovirüs (CMV) veya herpes simpleks-zoster (HSV-HZV) enfeksiyonu, Multipl Skleroz, Sedef hastalığı, Reaktif artrit, romatizmal eklem iltihabı, sarkoidoz, sifiliz, AIDS, toksoplazmozis, tüberküloz, ülseratif kolit, Vogt-Koyanagi-Harada hastalığı ve diğerleri..

Bazı Kişiler Daha Fazla mı Risk Altındadır?

Üveitlerin özellikle enfeksiyöz olmayanlarının bazısında genetik bir yatkınlık söz konusudur. HLA doku tiplemeleri bazı üveit çeşitleri ile ilişkilidir ve testler ile tespit edilir. Bazı üveit tiplerinde belli HLA tiplerinin tespiti tanıya yaklaştırır. HLA-B27, HLA-B51, HLA-A19 bunlardan bazılarıdır.

Teşhis

Tanı için hastanın tıbbi öz geçmişini doğru olarak aktarması çok önemlidir. Göz muayenesinde detaylı incelemeler yapılır. Gözün çeşitli görüntüleme yöntemler ile değerlendirilmesi yapılır. Kan testleri, cilt testleri veya radyolojik görüntüleme gerekli olabilir. Tanıda gecikiliyorsa hastanın tüm vücut semptomplarını, tıbbi özgeçmişini, kullandığı tüm ilaçları hekimiyle paylaştığından emin olunmalıdır. Çoğu kez ilk atak çok şiddetli değil ise sistemik araştırma tekrarlayan ataklar olduğunda yapılmak üzere ertelenebilir, bazense üveitin tipi ve özelliğine göre ilk tanıda araştırma yapmak gerekir.

Tedavi

Ön üveit, ara üveit veya arka üveit tanısı konduktan sonra her bir üveit tipine ve derecesine göre tedavi başlanır. Ön üveitlerde kortikosteroidli damlalar ve göz bebeğini büyüten damlalar tablonun derecesine göre değişik doz ve sürelerde kullandırılır. Göz bebeğini genişleten damlalar göz kaslarını gevşetir, ağrıyı hafifletir ve göz bebeği-lens yapışıklığı gelişimini önler. Bazı durumlarda göz kenarından veya göz içine bazı enjeksiyonlar yapmak gerekebilir.

Tüm üveit tiplerinde üveit nedeninin öncelikle iltihabi (bakteriyel, viral, parazit, mantar) olup olmadığının ayırt edilmesi gerekir. İltihabi bir nedenden şüpheleniliyor ise bunun tanısı sonrası anti-mikrobiyal tedavi başlanır. Duruma göre ilave kortikokosteroid ilaçlar verilebilir. Altta yatan mikrobiyal bir neden bulunmuyorsa o zaman ilk planda kortikosteroidli ilaçlar düşünülür. Damlalar yanında ağızdan da ilaç almak gerekebilir. Kortikosteroidli ilaçların yan etkileri mevcuttur ve bu size anlatılır. Üveit atağı şiddetli ve uzun sürerse veya sık ataklara neden oluyor ise immünosupresif ajanlar (Azatioprin, Siklosporin, Metotreksat, Mikofenolat vs) grubundan daha güçlü ilaçlar kullanmak gerekebilir.

İmmunosupresifler dışında biyolojk ajanlar olarak adlandırılan (Adalimumab/Humira, Daclizumab/Zinbryta, Infliximab/Remicade, Rituximab/Rituxan vs..) ve bağışıklık sisteminin belirli bir kısmını hedef alan yeni nesil ilaçlar gerekebilir. İmmunosupresifler ve biyolojik ajanlar bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar olup yan etkileri nedeni ile kontrollü kullanılır. Bu ilaçları bağışıklık sistemini etkileyen özellikleri yanında direkt toksik etkileri de olabileceğinden periyodik olarak kan testleri ile yan etkilere neden olup olmadığına bakılmalıdır. Bu ilaçlar genellikle üveitler konusunda deneyimli bir göz hekimi ve romatolog işbirliği ile reçetelenir ve takip edilir. Yan etki olasılıklarına karşın bu ilaçlar süreğen aktif bir üveiti kontrol altına almada başarılı olduklarından üveit ile mücadelede günümüzde önemli yardımcılarımızdır.

Tedavi önemlidir ve ciddi komplikasyonları önleyebilir. Üveit bazen yıllar ve hatta uzun yıllar süren bir süreç olabilir. Bu yüzden düzenli olarak kontrol muayenelerinin aksatılmaması ve yeni bir şikayet durumunda hemen göz muayenesi olmak gerekir. Nitekim iyi kontrol altına alınmayan üveitlerde bir çok göz sorunu ortaya çıkar ve bu sorunlar arasında katarakt, glokom, korneal bulanıklık, vitreus bulanıklığı, makula ödemi, retina tabakası ve retina damarlarında önemli etkilenmeler sayılabilir.