Katarakt

KATARAKT AMELİYATINDAN SONRA GÖZLÜK KULLANMAMAK

Katarakt ameliyatından sonra uzak ve yakın gözlüklerden tamamen kurtulmak olasıdır. Özellikle yakın gözlükten kurtulmak için gerekli çok odaklı göz içi lenslerin teknolojisinden dolayı aşağıdaki bilgilerin bilinmesi gerekir.

KATARAKT NEDİR?

Göz içinde yer alan doğal kristal lensin bulanıklaşmasına katarakt denmektedir. Katarakt nedeniyle görüntü retinada net oluşamaz, katarakt miktarı arttıkça görüntü daha da bozulur.

KATARAKT AMELİYATI NASIL YAPILIR?

Çoğunlukla damla anestezisi altında fakoemülsifikasyon yöntemi ile kristal lensin kapsülünün yerinde bırakılıp içindeki lensin temizlenmesi ile yapılan ameliyatta boş kalan lens kapsülü içine kristal lensin görevini yapacak yapay göz içi lens yerleştirilir.

KATARAKT AMELİYATINDA GÖZE NEDEN LENS TAKILIR?

Doğal kristalin lens, baktığımız nesnelerin görüntüsünün retinaya düşmesi için nesneden gelen ışığı retinaya düşecek şekilde kırarak kırıcılık işlevi görür. Ameliyatta kataraktlaşmış olan bu lens alındığı için aynı işlevi görecek suni bir göz içi lensin aynı yere yerleştirilmesi gerekir.

KATARAKT AMELİYATINDA TAKILAN LENSLERİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR

Katarakt ameliyatında göze yerleştirilen göz içi lenslerin bir çok çeşidi bulunmaktadır. Hastaya en uygun lensin doğru seçilmesi gerekir.

MONOFOKAL GÖZ İÇİ LENS

Tek odaklı lens tipidir. Sadece uzak görüşü düzeltecek şekilde tek odaklı kırıcılık sağlar. Tek odaklı lenslerin de bir çok çeşidi vardır. Tek odaklı lensler materyallerine göre başlıca aşağıdaki gruplara ayrılır.

HİDROFİLİK-HİDROFOBİK LENS: günümüzde kullanılan lenslerin çoğu hidrofilik akrilik veya hidrofobik akrilik materyale sahiptir. Hidrofobik materyalin daha az kapsül bulanıklığı yaptığı bilinmektedir ve tercih nedenidir.

SFERİK LENS-ASFERİK LENS: Asferik lenslerin korneanın sferik optik sapmalarını da düzeltmesi söz konusudur. Optik olarak daha üstün olduğu düşünülmektedir. Aksi bir durum olmadıkça katarakt ameliyatında mümkünse asferik lens tercihi düşünülmelidir.

KROMOFOR-AKROMOFOR: Mavi ışık filtresi sağlayan sarı kromofor lensler hem hidrofobik materyal hem de asferite sağlaması nedeniyle tercih edilebilir. Lensin sarı kromofora sahip olmasının faydası konusunda kesin kanıtlar yoktur. Lensin asferik ve hidrofobik olması daha çok önem kazanırken, kromofor özellikli olması hastaya göre karar verilebilir.

YENİ NESİL MONOFOKAL GÖZ İÇİ LENS

Yeni nesil monofokal lensler, ya lenste parıldamayı önleyen daha iyi materyal veya ara mesafe olarak adlandırılan kol mesafesinde yakın görmede nispeten bir miktar daha iyi görme avantajı ile ön plana çıkmaktadırlar.

TORİK GÖZ İÇİ LENS

Korneada 1 numaradan daha fazla astiğmat varsa katarakt ameliyatı sonrası gözlükle bu astiğmatı düzeltmek gerekeceği için hastalar uzak gözlüğüne ihtiyaç duyar. Göz içine torik göziçi lens takılarak ameliyat sonrası gözlüksüz uzak görüşün daha iyi olması sağlanabilir. Özellikle 1.5 numara ve üstü yüksek astiğmatlarda mümkünse torik göz içi lens takılması önerilir.

BİFOKAL GÖZ İÇİ LENS

İlk üretilen çok odaklı lenslerdir. Hem uzak hem de yakın mesafeden görüş avantajı sunar. Bu lenslerin uygulanabilmesi için hastanın ve gözünün uygun olması gerekir. Bilgisayar, masa başı çalışma gibi işlere pek ihtiyacı olmayan sadece yakın okuma ve uzak görme ihtiyacı olan ileri yaş grubunda hala tercih edilebilir.

TRİFOKAL GÖZ İÇİ LENS

Günümüzde en çok tercih edilen ve teknoloji halen de geliştirilmeye çalışılan lens tipi olup uzak ve yakın mesafe dışında ara mesafe olarak adlandırılan kol mesafesinde (65-85 cm) de iyi görüş sağlayan lens tipidir. Trifokal lensler de kendi içinde farklı teknoloji ve mekanizmalara sahip değişik tipleri bulunmaktadır. Trifokal lensler ile yakın ve ara görüş mükemmel olabilirken uzak görüş kalitesi gözün durumuna göre değişebilir. Bu nedenle hastanın görsel ihtiyaçlarına uygulanacak lens tipine karar verilir. Torik lens uygulaması yapıldı ise ameliyattan sonra yeni yapılan hesaplamalara göre artık astiğmat miktarı eğer daha da azaltılabilecekse bu hesaplamalara göre lenste bir miktar döndürme işlemine gerek duyulabilir.

EDOF GÖZİÇİ LENS

Trifokal lenslerin şikayetlere yol açan uzak görüşteki bazı kısıtlılıklarını azaltan buna mukabil yakın görüş kalitesi trifokal kadar olmayan ve artırılmış derinlik kalitesi sunan göz içi lenslerdir. Trifokal veya EDOF lenslerden hangisinin daha uygun olduğu gözün yapısı ve hastanın beklentisi, sosyal yaşamı gibi daha başka faktörler de dikkate alınarak hekim ve hasta arasında görüşülerek karar verilir.

YENİ NESİL TRİFOKAL LENS

Mevcut trifokal lenslerin bazı kısıtlılıklarını gidermeye çalışan yeni geliştirilmiş olan üç odaklı lenslerdir. Bu lensler ya artırılmış derinlik lenslerindeki teknolojiden yararlanır yada daha yeni mekanizmalar ile üç odaklı görüntü oluşturma kapasitesini kullanırlar. Burada herbir lens tipinin detayı verilmemiştir. Trifokal göziçi lens ile her üç mesafede net görmek, çok güzel bir yaşam kalitesi sunabilir ancak gözün buna uygun olması gerekir. Bahsedilen her bir lens tipi ile ilgili göz hekiminden bilgi alarak seçeneklerin artı ve eksilerini anlayarak karar verilmesi gerekir. Gözlük kullanmamak adına ameliyat sonrası mutsuz olmamak için bu çok önemlidir.

GÖZ İÇİ LENS NUMARASININ HESAPLANMASI

Ameliyat sonrası gözlük numarası ile karşılaşmamak için göz içi lens numarasının doğru hesaplanması gerekir. Bunun içinde kornea astigmatı ve gözün biyometrik ölçümlerinin doğru olması gerekmektedir. Göz içi lenslerin numarası, bu ölçümler sonrası yapılan formüllerin hesaplamalarına göre belirlenir. Farklı formüller kullanılarak yapılan hesaplamalar sonrası en uygun numara belirlenir. Bu yüzden sizden farklı zamanlarda tekrarlanan ölçümler alınması istenebilir. Mevcut son teknoloji biyometrik ölçüm yapan cihazlar ve son nesil ve başarılı formüller ile hesaplamalar sonrası gözlük kullanılmasına gerek kalmayacak şekilde %80 doğrulukta +0.50 ve -0.50 arasında bir numara ile doğru ve başarılı sonuçlara ulaşılabilmektedir. Ameliyat öncesi çok yüksek miyop ya da hipermetrop gözlük kullananlarda da benzer başarıyı elde etmek olası iken sürpriz numaralar ile karşılaşma olasılığının daha fazla olduğunu bilmek gerekir.

KİŞİYE ÖZGÜ GÖZ İÇİ LENS SEÇİMİ

Katarakt gelişmiş hastada göze konacak GİL tipinin belirlenmesi önemlidir. Çok odaklı GİL takılmayacak hastalarda mono fokal GİL takılır. Monofokal GİL takılacak hastalarda 1 diyoptri üstü astiğmatizma var ise ameliyat sonrası gözlük kullanmamak için bu astiğmatı düzelten torik monofokal GİL takılmalıdır. Astiğmatı bulunmayan ve monofokal GİL takılacak hastalarda ise lensin materyali ve sferisitesi ve kromofor (mavi ışık filtresi) olup olmamasına göre karar verilir. Daha önce kromofor olmayan bir GİL takılmış hastanın diğer göz katarakt ameliyatında da aynı tip kromofor olmayan GİL takılması uygun olur. Lensin kromofor olmasının faydaları henüz bilimsel olarak kanıtlanmamıştır. Gün ışığının mavi dalga boylarını kesmesinin faydaları yanında zararları olup olmadığı da kesin olarak bilinmemektedir.

Ancak yüksek kalite üretilmiş GİL materyallerinde kromofor sıklıkla halen kullanılmaktadır. Genç yaşlarında katarakt ameliyatı olacak kişilerde uzun bir ömür öngörüsü ile retinayı zararlı mavi ışık uyarısından korumak amacı ile tercih edilmesi düşünülebilir. Yine sarı nokta hastalığı erken döneminde katarakt ameliyatı olunuyor ise bu lensler tercih edilebilir. Koromofor olması dışında monofokal GİL uygulamasında mümkünse hidrofobik akrilik materyal ve asferik özellikte ve de parıldama yapmayacak bir lens tercih edilmesi önerilir.

Gözü çok odaklı merceklere uygun hastalarda ise hastanın yaşı, daha önce lazer cerrahisi geçirip geçirmediği, mesleği, yakın okuma ihtiyacı, yakın okuma süresi, araba kullanıp kullanmadığı, kuru göz sorunu olup olmaması, ve de daha başka bir çok faktör göz önüne alınarak en uygun seçimin hangisi olacağına karar verilmelidir. Kısaca katarakt ameliyatı için monofokal lenslerin doğru seçimi ve kullanılması ile uzak görüş için gözlük kullanmak zorunda değilsiniz. Yakın gözlüklerden de kurtulma şansınız bulunmaktadır ancak bunun detaylarını öğrenmeniz gerekir.