Retina Arter Tıkanıklığı Nedir
Retina arter tıkanıklığı, retinadaki bir veya daha fazla küçük atar damardan (arteriyol) kan akışının tıkanmasıdır. Arteriyol damarları retina dokusuna kan yoluyla besin ve oksijen sağlar. Bir arteriyolün tıkanması retinanın oksijenden yoksun kalmasına neden olur. Retinanın oksijensiz kalan kısımlarının nöron hücreleri öldüğü için işlev göremez ve bu bölgeye uyan görme alanında görme kaybına neden olur.
Retina Arter Tıkanıklığı Niçin Gelişir?
Arteriyol tıkanıklığına en yaygın olarak, vücudun başka bir bölümünden, tipik olarak kalp kapakçıklarından veya boyundaki karotis arterinden gelen ve retina arteriol damarına ilerleyen tıkanıklık oluşturan bir pıhtı neden olabilir. Yıllar sonra arteriyolde sertleşen bir plak birikimi de neden olabilir. Retinadaki arteriyol içinde tıkanıklık yapan pıhtı tipine emboli denir ve genellikle göz dibi (retina) muayenesinde bu emboli görülebilir. Retinanın girişindeki en büyük arteriyol tıkanırsa, buna santral retinal arter tıkanıklığı (SRAT) denir. Santral retinal arter tüm retinanın beslenmesini sağladığından tıkanıklığı durumunda tam bir görme kaybı gelişebilir. Hastalar bu olay meydana geldiğinde o gözde aniden görme kaybı olduğunu fark edebilirler. Retinal arterin retinaya girişinden sonra retinanın farklı bölgelerine giden arter dallarından birinde tıkanıklık gelişirse retinanın o arteriyol dalından beslenen alanı etkilenir bu alan görmez hale gelir. Daha küçük bir arteriyolün tıkandığı bu duruma da retinal arter dal tıkanıklığı (RADT) denir.
Tanı
Hastalar ani görme kaybı fark ettiğinde en erken saatlerde göz muayenesine gelmelidir. Göz muayenesinde optik koherens tomografisi, optik koherens tomografi anjiyografisi ve retinaya giden kan akışını daha fazla değerlendirmek için damardan verilen bir boya sonrası çekilen flöresein anjiyografisi testi yapmak gerekebilir.
Tedavi
Retinal arter tıkanıklığı gelişmesi o hastada aslında kalp damar sisteminde pıhtılaşma oluşumuna izin veren bir sorun olabileceği yönünde alarm anlamına gelir. Bu nedenle bazı genel vücut tarama testleri yapılması gereklidir. Kan basıncı, kan yağları düzeyi, kan şekeri düzeyi, sedimentasyon ve CRP testleri, Kardiyoloji muayenesi ve ekokardiyogram, karotis renkli doppler ultrasonografi veya boyun BT anjiyogramı/MR anjiyogramı gibi muayene ve testleri yapılması uygun olur.
Retina arter tıkanıklığı için kanıtlanmış bir tedavi yoktur. Ne yazık ki, retina arter tıkanıklığı nedeniyle retina oksijenden mahrum kaldığında, olaydan sonra çok hızlı bir şekilde geri dönüşü olmayan hasar meydana gelebilir. Yapılan tedaviler genellikle ilk 24 saat içinde yapılır. Bu tedaviler kanıtlanmış tedavi yöntemleri olmamakla beraber çok erken saatlerde gelinirse göz için faydalı olduğu bilinmektedir. Bu yüzden ani görme kayıplarında çok erken saatlerinde göz muayenesine gelinmesi çok önemlidir. Göz muayenesi sırasında yapılan tedaviler dışında hiperbarik oksijen tedavisinin faydalı olduğu yönünde bilgilerimiz bulunmaktadır. Bu nedenle ilk saatlerde gelen hastalarda bu tedaviye başvurulması önerilmektedir. Hiperbarik oksijen tedavisi sadece belli merkezlerde bulunmaktadır. Etkilenen gözde veya diğer gözde sonradan tıkanma riskini azaltmak için tıbbi risk faktörlerini yönetmek çok önemlidir. Bunun için de öncelikli olarak yukarıda bahsedilen vücut tarama testlerini yaptırmak gerekir.
