Gözümüzün merkezi görüşten sorumlu olan en değerli bölgesi retinanın makula (sarı nokta) bölgesidir. Sarı nokta olarak bilinen makülanın birçok hastalığından birisi tam kat delik oluşumudur. Makulada tam kat delik oluştuğunda görme keskinliği giderek azalır ve hemen tedavi edilmez ise yüzde 10 seviyelere düşer bir süre bu seviyelerde kalır sonra daha da düşerek faydalı görme kalmaz. Makula deliği ilk oluştuğunda hastalar görüş alanlarında tam merkezde karanlık bir nokta görebilir, okuduğu yazıda tam merkezdeki harflerde oynamalar görebilir ve sonrasında görme keskinliği de azalır.
Tam kat makula deliğinin oluşumunda yaşam tarzı ve aktiviteler, hastalıklar ve kullanılan ilaçlar sorumlu değildir. Tam kat makula deliğinin oluşumu genellikle orta yaşlardan sonra göziçi vitreus jelinin sıvılaşması ve göz içi sıvı dinamiklerine bağlı oluşur. Gençlerde travma sonrası da makula deliği gelişebilir. Ancak çoğu makula deliği ileri yaşlarda göz içi jelinin makula merkezinden ayrılma sürecinin hastalıklı olmasından kaynaklanır. Sonuç olarak tam kat makula deliği geliştiğinde tedavisi gerekir.
Tam makula deliğinin tanısı biyomikroskopik göz dibi muayenesi ile konabilir ancak kesin tanı optik koherens tomografi görüntüleme yöntemi ile deliğin gösterilmesi ile konur. Optik koherens tomografi görüntüleme ile aynı zamanda cerrahi başarı ve görme başarısı ile ilgili bilgiler de elde edinilir.
Tam kat makula deliğinin tedavisi cerrahidir. Ameliyat ile çok büyük olmayan ve yeni gelişmiş çoğu makula deliğinin kapanma oranı %90’ların üstündedir.
Tedavi vitreoretinal cerrahi dediğimiz bir ameliyat ile yapılır. Göze üç adet insülin iğnesi kalınlığında iğneler yerleştirilerek başlanır ve ameliyat bu iğnelerin içinden sokulan aletler ile yapılır. Bu cerrahi prosedürde önce vitrektomi ameliyatı yapılır. Retinanın en üst ince zar tabakası olan internal limitan membran özel boyalar ile görünür hale getirilir. Sonrasında cerrahi enstrümanlar ile makula üstündeki epiretinal membran yerinden soyulur. Bu aşamada farklı teknikler uygulanabilir. Göz genellikle gaz ile doldurulur. Göze yerleştirilen iğneler (trokar denir) yerlerinden çekilir ve çoğunlukla dikiş atılmasına gerek kalmaz ancak sızıntı gözlenen bir giriş varsa buraya bir adet dikiş atılabilir.
Ameliyat sonrası ilk günler baş aşağı pozisyonda uyumak önerilir. Göze verilen gaz ilk hafta görmeyi engeller ancak ilk haftadan sonra gaz yavaş yavaş gözden çekilirken tüm görme alanı açılmaya başlar. Görme keskinliğindeki düzeltme ilk hafta etkisini gösterir. Makula deliğinin gelişim süresine göre görsel düzelme zamanı ve hızı farklılık gösterebilir. Aylar geçtikçe kapanan delik bölgesindeki görme hücrelerindeki iyileşmeye bağlı olarak görme keskinliği daha da artar. Hatta bu düzelme birkaç yıl sürebilir; yani zaman geçtikçe hastanın görmesi daha iyiye gider. Oysa ameliyat olunmaz ise görme keskinliği giderek azalır. Cerrahi ertelenip te aylar sonra ameliyat yapıldığında delik kapanma başarısı düşebilir, delik kapansa bile görme başarısı erken dönemde yapıldığı gibi iyi olmayabilir.
Muayene bulgularına göre geç kalınmış makula deliklerine de ameliyat önerilebilir. Çok büyük veya eski makula deliklerinde ilk ameliyatta kapanma gözlenmez ise ikinci ameliyat gerekebilir. Diğer göz de aynı durumun gelişme riski yaklaşık %10’dur. Diğer gözde de tam kat makula deliği gelişme riski kaybolmamış ise 6 aylık aralar ile takip muayenelerinde hem ameliyatlı gözün iyileşme durumu hem de diğer gözün takibi yapılmış olur. Makula deliği ameliyatı eğer daha önce katarakt ameliyatı olunmamış ise beraberinde katarakt ameliyatı ile kombine olarak yapılabilir. Aynı seansta katarakt ameliyatı yapılmadan vitreoretinal cerrahi ile makula deliği ameliyatı yapıldığında aylar yada yıllar içinde daha hızlı katarakt gelişimi gözlenebilir.
